PIP może w określonych sprawach nałożyć mandat do 10 000 zł. Nie jest to jednak automatyczna kwota za każde naruszenie ani ogólny limit dotyczący wszystkich wykroczeń. Dla pracodawcy zatrudniającego cudzoziemców kluczowe jest rozróżnienie podstaw prawnych.

Kontrola może ujawnić problem z prawem pracy, dokumentami legalizacyjnymi lub zgłoszeniami. Te sprawy nie mają jednej wspólnej stawki i nie zawsze kończą się mandatem.

Trzy podstawy, których nie należy łączyć

Rodzaj sprawy Maksymalny limit mandatu wynikający z KPW
Sprawy, w których oskarżycielem publicznym jest PIP — zasada ogólna 5 000 zł
Określone ponowne wykroczenia, po spełnieniu ustawowych warunków 10 000 zł
Czyny z art. 84 ustawy o powierzaniu pracy cudzoziemcom, w sprawach PIP lub Straży Granicznej 10 000 zł

Ostatni limit wynika z art. 96 § 1af Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Nie wymaga wykazania recydywy właściwej dla drugiego wiersza. To istotne, gdy firma ocenia ryzyko związane z legalnością zatrudnienia.

Przy powtarzających się naruszeniach praw pracownika art. 96 § 1b wymaga wcześniejszego co najmniej dwukrotnego ukarania oraz kolejnego wykroczenia w ciągu dwóch lat od ostatniego ukarania. Jedna wcześniejsza kontrola bez takiej historii nie uruchamia automatycznie wyższego limitu.

Limit mandatu nie jest karą za każde uchybienie

Trzeba jeszcze ustalić znamiona konkretnego wykroczenia, osobę odpowiedzialną, właściwą sankcję i dopuszczalność postępowania mandatowego. Górna granica trybu nie oznacza, że za czyn zagrożony niższą karą można wymierzyć pełne 10 000 zł.

Nie przenoś także limitu mandatu na postępowanie sądowe. Wykroczenia przeciwko prawom pracownika oraz naruszenia ustawy o powierzaniu pracy mają odrębne sankcje. Przykładowo reforma z lipca 2026 r. zmieniła część grzywien kodeksowych, lecz nie zamieniła każdego błędu w dokumentach cudzoziemca w karę 60 000 zł.

Co oznacza „bez sądu”?

Postępowanie mandatowe pozwala zakończyć sprawę bez wcześniejszego wyroku. Osoba, której proponowany jest mandat, ma jednak prawo odmówić jego przyjęcia. Organ powinien wskazać zachowanie, kwalifikację prawną i pouczyć o skutkach odmowy.

Odmowa oznacza skierowanie wniosku o ukaranie do sądu, a nie automatyczne zakończenie sprawy. Przyjęcie mandatu również nie jest neutralną czynnością administracyjną: prawomocnego mandatu nie zaskarża się jak zwykłej decyzji. W razie sporu trzeba ocenić dokumenty i pouczenie przed podjęciem decyzji.

Co przygotować po stronie firmy?

Ustal osobę koordynującą kontakt z kontrolą i miejsce przechowywania dokumentów. Dla zakwestionowanej pracy przygotuj chronologię pobytu, zatrudnienia, zmian warunków i zgłoszeń.

Oddziel brak dokumentu w teczce od braku uprawnienia, a pomyłkę zgłoszeniową od nielegalnego powierzenia pracy. Dopiero konkretne ustalenia pozwalają ocenić właściwy przepis. Usunięcie bieżącego braku nie oznacza automatycznego wykreślenia wcześniejszego naruszenia, dlatego zachowaj także potwierdzenia działań naprawczych.

Źródła

Stan prawny: 28 września 2026 r.