Od 8 lipca 2026 r. obowiązują nowe uprawnienia PIP dotyczące umów cywilnoprawnych zawieranych w warunkach stosunku pracy. Nie jest to już zapowiedź projektu. Nie oznacza też, że każda umowa B2B lub zlecenie zostaje automatycznie przekształcone w etat.

Dla firmy zatrudniającej cudzoziemców potrzebne są dwie oceny: czy forma współpracy odpowiada rzeczywistości oraz co jej zmiana oznacza dla dokumentów pobytowych i pracy.

Inspektor sprawdza wykonywanie pracy, nie tylko umowę

Punktem odniesienia są cechy stosunku pracy z art. 22 Kodeksu pracy: praca określonego rodzaju, pod kierownictwem pracodawcy, w wyznaczonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem. Znaczenie ma sposób faktycznego organizowania współpracy.

Samo wystawianie faktur, posiadanie działalności albo wpisanie „samodzielny wykonawca” nie rozstrzyga sprawy. Również jeden klient czy korzystanie ze sprzętu firmy nie przesądzają samodzielnie o etacie. Trzeba ocenić cały model, w tym podporządkowanie i rzeczywistą samodzielność.

Najpierw polecenie, potem możliwa decyzja

Przepisy przewidują umożliwienie stronom zajęcia stanowiska i polecenie usunięcia naruszeń. Gdy polecenie nie zostanie wykonane, sprawa może prowadzić do decyzji okręgowego inspektora pracy stwierdzającej istnienie stosunku pracy.

Nie opisuj tego jako niezaskarżalnej decyzji dowolnego kontrolera „na miejscu”. Odwołanie do sądu pracy wnosi się za pośrednictwem okręgowego inspektora w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Wykonalność zależy od dalszego przebiegu sprawy: upływu terminu bez odwołania, prawomocnego orzeczenia albo nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Ustawa określa też moment skutków decyzji. Nie można zakładać, że każda decyzja automatycznie przelicza całą wcześniejszą współpracę wiele lat wstecz.

Czy cudzoziemiec musi dostać nowe zezwolenie?

Samo zastąpienie umowy cywilnoprawnej umową o pracę nie oznacza automatycznej utraty legalności pracy. Reforma dodała odpowiednie wyjątki w art. 33 ust. 2 pkt 3 i art. 69 pkt 5 ustawy o powierzaniu pracy.

Przepisy obejmują zarówno zawarcie umowy o pracę zamiast cywilnoprawnej, jak i stwierdzenie stosunku pracy odpowiednią decyzją PIP. Przy spełnieniu warunków wyjątku nie potrzeba nowego zezwolenia na pracę lub nowego wpisu oświadczenia tylko z tego powodu.

Nadal trzeba sprawdzić pozostałe warunki: pracodawcę, stanowisko, wynagrodzenie, wymiar pracy, pobyt oraz obowiązki związane z konkretną procedurą. Przy powiadomieniu albo zezwoleniu jednolitym nie stosuj mechanicznie zasad dotyczących innego dokumentu.

Co warto przejrzeć teraz?

Wybierz rzeczywiste modele współpracy, a nie tylko wzory umów. Zestaw treść kontraktu z grafikami, sposobem zlecania zadań, rozliczeniami i organizacją pracy. Ustal, gdzie pojawia się podporządkowanie charakterystyczne dla etatu.

Jeśli potrzebna jest korekta, zaplanuj ją z kadrami oraz osobą oceniającą kwestie prawa pracy i rozliczeń. Osobno przygotuj ocenę skutków legalizacyjnych dla cudzoziemca. Zmiana nazwy dokumentu bez zmiany praktyki nie usuwa problemu, a poprawienie formy zatrudnienia nie zastępuje weryfikacji jego pozostałych warunków.

Źródła

Stan prawny: 28 września 2026 r.